Ana Sayfa Yaşam Türkiye’de Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar

Türkiye’de Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar

0
Türkiye’de Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar

IUCN tarafından 2006 yılında yayımlanan rapor, cürüm oklarını bir defa daha insanlara doğrulttu. Yapılan araştırmaya nazaran insan kaynaklı faaliyetler sebebiyle 784 canlı türü dünya üzerinden büsbütün silindi. 16.119 canlı tipinin jenerasyonu ise tükenme tehlikesi ile karşı karşıya. Kutup ayısı, manta vatozu, gri balina ve albatros kuşu bu çeşitlerden yalnızca kimileri.

Tüm dünyada olduğu üzere ülkemizde de birçok çeşidin ömrü vakit içerisinde son buldu. İnsanların kendi hayat alanlarını genişletmeye çalışması ile kısıtlanan hayvan ömürleri birçok doğal zenginliğin de kaybolmasına neden oldu. Pekala topraklarımızda hangi canlılara mesken sahipliği yaptık? Hangi canlıları konutundan ayırdık? İşte Türkiye topraklarında yaşamış nesli tükenen ya da tükenmekte olan hayvanlar.

Nesli tükenen ya da tükenmekte olan hayvanlar:

Akdeniz Foku
Deniz Kaplumbağaları
Kelaynak
Kafkas Bizonu
Asya Çitası
Hubara
Anadolu Parsı
Asya Fili
Hazar Kaplanı
Alageyik
Çizgili Sırtlan
Telli Turna
Bozkır Kartalı
Ulu Doğan
Asya Aslanı

1. Ülkemizin en kıymetli mirası: Akdeniz Foku

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Fokgiller familyasının bir üyesi olan Akdeniz foku, yalnızca doğu Akdeniz kıyılarında ve Batı Afrika sularında yaşar. Dünyada yaşayan 33 yüzgeçayak familyasından biridir. En büyük popülasyonu ise Ege denizinde bulunur. Bu sebeple soyunu sürdürebilmesi için ülkemizin pozisyonu epeyce değerlidir. Yapılan araştırmalara nazaran 31-44 yetişkin Akdeniz foku tespit edilmiştir. Kıyılarımızda 100 fokun yaşadığı iddia edildiğinden Akdeniz foklarının soylarının devamlılığı ülkemizin ellerinde.

2. 100 yaşında ve hala çok genç: Deniz Kaplumbağaları

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Nesli tükenme tehlikesi altında olan deniz kaplumbağaları, IUCN tarafından muhafaza altına alınmış durumda. Popülasyonun büyük kısmı Akdeniz sularında yaşamakta. Köyceğiz-Dalyan bölgesi deniz kaplumbağalarının en ağır olduğu sular ortasında yer alıyor. Işık kirliliği, kumsalların işgali ve avlanma üzere sebepler ise deniz kaplumbağalarının jenerasyonunu tehlikeye atmaya devam ediyor.

3. Yanlış tarım siyasetlerinin sonucu: Kelaynak

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Kayalık ve yarı çöl bölgelerde yaşayan kelaynaklar, evvelce Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Avrupa Alpleri’nde yaşamaktaydı. 400 yıl evvel bu topraklarda jenerasyonu tükenen kelaynak kuşu; Fas, Türkiye ve Suriye üzerinde barınabilmekte. Dünya popülasyonları yaklaşık 500 yetişkin birey olan kelaynaklar, Türkiye ve Fas’ta muhafaza altındadır. Yanlış tarım siyasetleri, kimyasal ilaçlar ve kurutulan sulak alanlar çeşidin jenerasyonunu yok olma tehlikesi ile karşı karşıya bırakmıştır.

4. Bugün yalnızca 3 ülkede: Kafkas Bizonu

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Avrupa bizonu ismiyle da bilinen Kafkas bizonları, eski periyotlarda tüm Avrupa ve Anadolu topraklarında yaşamaktaydı. Türkiye’deki kuşağı 16. yüzyılda tükenen Kafkas bizonu, bugünlerde yalnızca Rusya, Polonya ve Ukrayna topraklarında yer almakta. Cinse rastlanabilen en yaygın noktalar ise muhafaza altında bulunan ulusal parklar.

5. Dünyadaki en süratli hayvan: Asya Çitası

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Anadolu topraklarının gizemli çeşidi olan Asya çitasını daha evvel duymuş muydunuz? Türkiye topraklarındaki jenerasyonu 19. yüzyılda tükenen Asya çitasının artık Anadolu bölgesinde yaşamadığı söyleniyor. Dünya üzerinde ise yaklaşık 50 yetişkin Asya çitası yaşadığı bilgisine sahibiz. İran Çitası olarak da bilinen bu özel çeşit, bugünlerde İran’ın nüfus yoğunluğunun az olduğu bölgelerde ömrünü sürdürüyor.

6. Arap yarımadasının en pahalı kuşu: Hubara

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Toygiller familyasına ilişkin bir kuş çeşidi olan Hubara, hassas çeşitler ortasında yer almakta. Hayli sessiz olan bu hayvanlar, hepçildir. Tıbbın ömür alanları Kanarya adaları, Kuzey Afrika ve Pakistan’dır. Verimsiz çöl topraklarında ve kumlu alanlarda görülen Hubaralar’ın Türkiye’deki kuşağı ise tükenmiş durumda. Arabistan topraklarında yaygın olarak avlanması çeşidi kırmızı listeye sokmuştur.

7. İran parsının Anadolu’daki veliahdı: Anadolu Parsı

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Orta Doğu ve Batı Asya topraklarında yaygın olan Anadolu parsı, İran parsının Anadolu topraklarında yaşayan bir alt çeşididir. Anadolu parsının Türkiye’deki varlığı ise tartışmaya açık bir husus. Türkiye’de İran parsına rastlanmış ve maalesef vurularak öldürülmüştür. Yaşanan bu olay Anadolu parsının ülkemizdeki varlığına dair araştırmaları bir oldukça hızlandırmıştır.

8. Tabiatın en görkemli canlıları: Asya Fili

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Asya fillerinin Türkiye topraklarındaki jenerasyonu 19. yüzyılda son bulmuştur. Asya filleri bugünlerde Bangladeş, Endonezya ve Hindistan bölgelerinde görülüyor. Afrika fillerine nazaran hayli kısa ve küçük dişli olan Asya filleri evcil olmalarıyla da biliniyor.

9. Tepenin yalnızları: Hazar Kaplanı

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Genellikle yalnız yaşamayı tercih eden Hazar kaplanları, çiftleşme periyotlarında dişileri ile birlikte görülebilir. 1970’li yıllarda soyu tükenen bu cins; Türkiye, İran, Türkmenistan ve Afganistan topraklarında yaşamıştır. Türkiye’deki son izlerine ise Şubat 1970 yılında rastlanmıştır. Turan kaplanları olarak da bilinir.

10. Yöre halkının benekli geyiği: Alageyik

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan alageyikler, geyikgiller familyasına ilişkin göçmen olmayan bir cinstir. Bu çeşidin dünyadaki konutu ise en saf yabani geyikleri barındıran Antalya’dır. Alageyikler vakit içerisinde insan eli ile tüm Avrupa’ya yayılmıştır. Ülkemizde yalnızca Antalya, Mersin, Bolu Dağları ve Hakkari bölgelerinde görülür.

11. Gelecek yıllarda büsbütün yok olma tehlikesi var: Çizgili Sırtlan

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Ülkemizde kuşağı tükenme tehlikesinde olan bir öbür cins ise çizgili sırtlanlar. Kırsal bölgelerde yaşayan bu cins hiçbir halde evcilleştirilemiyor. Bu sebeple gelecek yıllarda tipinin büsbütün tükeneceği düşünülüyor. Tehdit altındaki cinsler listesinde yer alan çizgili sırtlanların izlerine bugünlerde Arap yarımadasında ve Hindistan’da rastlandı.

12. ‘’Telli Turna’’m selam götür, sevdiğimin diyarına: Telli Turna

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Turnagiller familyasına ilişkin bir kuş tipi olan telli turna, göçmendir. Mart-Nisan aylarında Türkiye’ye gelen telli turnalar Doğu Anadolu’nun dört farklı bölgesinde ürer. 2017 yılı kayıtlarına nazaran bu çeşidin Türkiye’de üreyen nüfusu kalmamıştır. Süratle artan koyun otlatma faaliyetleri telli turnanın Türkiye’deki jenerasyonunun tükenmesine neden olmuştur. Tıbbın dünya genelindeki kuşağı ise tükenme tehlikesi altındadır.

13. Anadolu bozkırlarının eski sahibi: Bozkır Kartalı

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Anadolu bölgesinin bozkırlarının hakimi olan bozkır kartalı, son yıllarda müdafaa altına alınarak avlanması yasaklanmıştır. Orta Asya ve Avrupa bölgelerinde yayılan yetişkin bireyler, kış aylarını ise Hindistan ve Afrika topraklarında geçirir. Çöl ve savana üzere kurak yerlerde yaşayan bozkır kartalları hassas çeşitler listesinde yer alıyor.

14. Tipi tehlikede olan Doğan tiplerinden: Ulu Doğan

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Soğuk iklim tipi olan ulu doğanlar epey iri hayvanlardır. Ağaçlar ve açık otlaklar ulu doğanların ömür alanları ortasında yer alır. Avrupa ve Asya bölgelerinde yaşayan bu cins, göçmen olması sebebiyle kış aylarında Batı Çin, Arap yarımadası ve Etiyopya bölgelerine göç eder. Asya’daki hayat alanları azalan ulu doğanlar tipi tehlikede olan tipler ortasındadır.

15. Anadolu ormanlarının hükümdarı: Asya Aslanı

Türkiye'De Jenerasyonu Tükenen Hayvanlar - Yerli Portal

Asya aslanları, Hindistan’ın batısında Gir Ormanı’nda yaşayan bir alt cinstir. Evvelce Arap yarımadasından Yunanistan’a kadar çok geniş bir coğrafyada yaşayan Asya aslanları, bugünlerde kritik tehlike kümesinde yer almakta. Ülkemizin birçok bölgesinde yaşadığı kanıtlanmış olan tıbbın Anadolu’daki son izlerine ise 13. yüzyılda rastlanmıştır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz